Nagroda im. Katarzyny Kobro 2024 - Ewa Zarzycka

Zarzycka Ewa (1953). 

Ukończyła studia we wrocławskiej PWSSP w 1978, mieszka w Lublinie i czasem w Kazimierzu Dolnym. Jej performance to swoiste opowieści o sztuce. Składają się z rozważań związanych z powstawaniem sztuki, zawierają dociekania o postawach ludzi sztuki, o ich wątpliwościach i decyzjach. To rodzaj myślowej wędrówki po obszarze miedzy sztuką a potocznym życiem, przenikniętej fascynacją procesem refleksji nad sztuką. 

Ewa Zarzycka posługuje się w swoich opowieściach wykresami, planami przestrzennymi, modelami o ujmującej prostocie. Przywołuje ponadto zarówno rzeczywiste fakty, jak i elementy fikcji, uwypuklające podskórną wymowę tych faktów. Jest to rodzaj komentarza do twórczości własnej i innych artystów, prowadzonego pośród licznie zgromadzonych przedmiotów i ręcznie pisanych tekstów, stanowiących w sumie lekko ironiczną inscenizację „warsztatu pracy” artysty. Ze wszystkich tych elementów, jak z kart w trakcie składania pasjansów, buduje układy pojęć i refleksji przenikniętych dążeniem do prawdy i autentyczności”. 

Uczestniczka dziesiątków wystaw zbiorowych i indywidualnych m.in. Ewa Zarzycka: nie jestem Zofią Rydet w Teatrze  Studio w Warszawie: „Ewa Zarzycka tworzy zdjęcia, filmy, performance, jest również autorką notatek na pograniczu literatury i rysunku. Zaczynała od fotografii, w latach 80. stworzyła kilka prac filmowych, obecnie coraz częściej sięga po kamerę wideo i dyktafon. Pierwsze wystąpienia performance miała na początku lat 8o., jej pierwsza wystawa indywidualna odbyła się w 1991 roku w Galerii Grodzkiej BWA w Lublinie. Jej sztuka jest zapisem codziennego życia i nieustającą międzyludzką komunikacją. 

Medium filmowe, które pojawia się w sztuce Zarzyckiej w latach 80., od początku traktowane było przez nią krytycznie, a jednocześnie ze świadomością, że sama praca nad filmem ma afirmatywny wymiar wzmacniania wspólnotowych więzi. Filmy Przejawy z 198o roku albo Kardynał i grubaska – twórcy kultury z 1985 (wspólnie z Tomaszem Dobrzyńskim), kręcone były w prywatnych domach, w niewielkim gronie bliskich osób. Taki sposób działania można porównać z metodami, jakimi posługiwała się rosyjska grupa performerska Działania Kolektywne, gdzie samo wydarzenie spotkania poza kontrolą władz tworzyło klimat opozycji i alternatywy. 

W sztuce Ewy Zarzyckiej materiałem jest jej własne życie i pamięć, a przeszłość, odczytywana wciąż na nowo, nigdy nie stoi w miejscu. 

[m.in. Ewa Zarzycka, Wieża Bab (fragment), „Format : Pismo Artystyczne”, 1992, nr 1-2, il.; Ewa Zarzycka, Lata świetności / Heyday, Warszawa 2o16; https://archiwum.teatrstudio.pl/pl/galeria/wystawa/ewa-zarzycka-nie-jestem-zofia-rydet, 2o18]