Humanistyka nie-antropocentryczna: Bruno Latour
Wydarzenie w ramach programu towarzyszącego wystawie Oczy szukają głowy do zamieszkania. Zgłoszenia prosimy kierować na adres mailowy: zapisy.oczyszukaja@gmail.com.
Warsztat ma charakter multidyscyplinarny i nastawiony jest na omówienie i krytyczne podejście do zainteresowań współczesnej humanistyki dotyczących prób wyjścia poza paradygmat antropocentryczny, relacjami tym co ludzkie i nie-ludzkie i ekologią.
Poprzedzi go wykład wprowadzający (30 min.), w którym podejmę m.in. takie problemy, jak: posthumanistyczne rekonfiguracja nauk humanistycznych i społecznych, przemyślenie kategorii tego, co społeczne, ujmowanie rzeczy jako "innych", sprawczość rzeczy, powrót zainteresowań witalizmem i empiryzmem.
Proszę, by uczestnicy szczególnie zwrócili uwagę, jak Latour rozumie pojęcie sprawcy-aktora oraz samej sprawczości i dlaczego ten problem uważa obecnie za tak ważny. Ponadto proszę o przygotowanie ilustracji/przypadku pochodzącego z materiału badawczego (prac artystycznych), a który mógłby być analizowany przez odniesienie do teorii Latoura. Proszę zadać sobie pytanie, w jaki sposób Latour mógłby pomoc skonceptualizować podejmowane w kontekście tego materiału problemy badawcze, oraz w jaki sposób analiza tego materiału badawczego/projektu artystycznego mogłaby pomoc przekroczyć i rozwinąć teorię Latoura. Jak się wydaje, "myślenie Latourem" może okazać się interesujące zwłaszcza w kontekście takich technik artystycznych, jak asamblaż czy kolaż, gdzie można dyskutować pytania na temat wpływu i wzajemnych relacji między ich elementami (także w kontekście relacji części organicznych do nie-organicznych).
Ewa Domańska
(Instytut Historii UAM/ Instytut Antropologii, Stanford University)
Literatura obowiązkowa:
Bruno Latour, Splatając na nowo to, co społeczne. Wprowadzenie do teorii aktora-sieci, przeł. Krzysztof Abriszewski i Aleksandra Derra Kraków: Universitas, 2010 ("Wprowadzenie": 5-28; "Drugie źródło niepewności: działanie zostaje przyjęte': 61-122; "Trzecie źródło niepewności: przedmioty także posiadają podmiotowość": 89-122; "Zakończenie: od społeczeństwa do zbiorowości": 359-381).
Literatura dodatkowa:
Latour, Bruno, Polityka natury. Nauki wkraczają do demokracji, przeł. Agata Czarnacka. Warszawa: Krytyka Polityczna, 2009.
Barański, Janusz, Świat rzeczy. Zarys antropologiczny. Kraków: UJ, 2007.
Dant, Tim, Kultura materialna w rzeczywistości społecznej. Wartości, działania, style życia. Kraków: UJ, 2007.
Domańska, Ewa, "Humanistyka nie-antropocentryczna a studia nad rzeczami". Kultura Współczesna, nr 3, 2008: 9-21.
Krajewski, Marek, "W stronę socjologii przedmiotów", w: W cywilizacji konsumpcyjnej, pod red. Mariana Golki. Poznań: UAM, 2004.
Rzeczy i ludzie. Humanistyka wobec materialności, pod red. Jacka Kowalewskiego i Wojciecha Piaska. Wyd. Instytutu Filozofii UWM, 2008.
