Kobro & Strzemiński: New Art in Turbulent Times

W 2017 roku w madryckim Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofía otwarta została wystawa Katarzyna Kobro i Władysław Strzemiński. Prototypy awangardy. Była to pierwsza monograficzna prezentacja twórczości tych artystów w muzeum tej rangi. Wystawa zebrała bardzo pozytywne opinie hiszpańskiej krytyki, obejrzało ją kilkaset tysięcy widzów, a jej pokłosiem są kolejne prezentacje dorobku Kobro i Strzemińskiego w Europie. Jedną z nich jest przygotowana wspólnie z Moderna Museet Malmö wystawa Kobro & Strzemiński: Ny konst i turbulenta tider (Kobro & Strzemiński: New Art in Turbulent Times).

Celem ekspozycji było przede wszystkim przedstawienie szwedzkiej publiczności dokonań istotnych dla sztuki XX wieku artystów, którzy w tym kraju znani byli jedynie wąskiemu środowisku specjalistów. Dlatego też, by ułatwić zrozumienie ich twórczości, na wystawie skonfrontowano ją z bardziej rozpoznawalnymi zjawiskami światowej sztuki XX wieku: rosyjską awangardą i neoplastycyzmem. Prezentacja prac rosyjskiej awangardy służyła stworzeniu kontekstu dla pierwszej fazy twórczości obojga artystów. Z kolei neoplastycyzm ukazany był jako ich stały punkt odniesienia co najmniej od lat 20. XX wieku. To jedno z zasadniczych źródeł inspiracji, szczególnie w projektach związanych z architekturą oraz sztuką i przestrzenią użytkową, których najważniejszym manifestem było stworzenie w Muzeum Sztuki w Łodzi słynnej Sali Neoplastycznej. Oba punkty odniesienia zostały zaznaczone obecnością pochodzących ze znajdującej się w kolekcji Muzeum Sztuki dzieł grupy „a.r.” oraz prac z kolekcji Moderna Musset.

Na ekspozycji znajdowało się ponad 60 prac Kobro i Strzemińskiego oraz dzieła takich artystów jak Piet Mondrian, Wladimir Tatlin, Aleksandr Rodczenko, Sophie Taeuber-Arp, Theo van Doesburg, Henryk Stażewski czy Jean Hélion. Wystawa została podzielona na pięć części. Pierwsza związana była z początkiem kształtowania się twórczości Kobro i Strzemińskiego. Kolejne poświęcone zostały unizmowi i kompozycjom przestrzennym – czyli oryginalnym koncepcjom teoretycznym obojga artystów – typografii i projektowaniu. Ostatnia opowiadała o końcowym etapie ich twórczości, charakteryzującym się powrotem do konkretu, ludzkiej figury i cielesności, w tym cielesności widzenia – i przesunięciem zainteresowań z badania struktury i sposobu zorganizowania dzieła na badanie struktury widzenia.

W czasie trwania wystawy Moderna Museet organizowała oprowadzania kuratorskie oraz wykłady i seminaria mające poszerzyć wiedzę publiczności na temat polskich twórców modernizmu. Opublikowany został także towarzyszący wystawie katalog, zawierający między innymi bogatą dokumentację fotograficzną ekspozycji.

Wystawa była organizowana przez Muzeum Sztuki w Łodzi we współpracy z Moderna Museet przy wsparciu Instytutu Polskiego w Sztokholmie i Instytutu Adama Mickiewicza. Projekt był częścią koordynowanego przez Instytut Adama Mickiewicza międzynarodowego programu kulturalnego POLSKA 100, realizowanego w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017–2021. Sfinansowano ze środków MKiDN w ramach Programu Wieloletniego NIEPODLEGŁA na lata 2017–2021.