Książki futurystów. Wystawa na antresoli

O ile wezwanie do budowy lepszego świata mogło się spodobać, o tyle sposoby realizacji tego celu musiały wzburzyć „strasznych mieszczan”, zajętych zwyczajnym, acz nie do przyjęcia z punktu widzenia futurystów - życiem: „Chcemy zniszczyć muzea, biblioteki, zwalczyć moralizm, feminizm i wszelkie przejawy oportunistycznego i użytkowego tchórzostwa”, pisali futuryści. Piękno według nich tkwiło w nowoczesnej, pulsującej nerwowym rytmem maszyn cywilizacji.

Nie od dziś wiadomo, że artyści w sposób zdumiewający potrafią przepowiedzieć przyszłość. Czasem wykonują gesty jedynie rozpoczynające zmiany, czasem całkowicie burzące zastany świat. Futuryści – zdaje się – posunęli się w swej pasji trochę za daleko: „Jedynie walka jest piękna. Arcydziełem jest tylko to, co ma agresywny charakter. (…) Chcemy wysławiać wojnę – jedyną higienę świata – militaryzm, patriotyzm, niszczycielski gest anarchistów, piękne idee, które zabijają, oraz głosić pogardę dla kobiety”.

Kilka lat później wybuchła I wojna, potem rewolucja bolszewicka w Rosji, a w niedługim czasie II wojna światowa. „Higiena świata” zabiła dziesiątki milionów ludzi.

W Polsce futuryzm rozkwitł w latach 1918-1923, w Krakowie i w Warszawie. Powstały kluby futurystyczne „Pod Katarynką” i „Gałka Muszkatołowa”, ukazywały się manifesty na czele ze słynnymi „Jednodńuwką Futurystuw” Bruno Jasieńskiego oraz „Nużem w bżuhu” Anatola Sterna i Aleksandra Wata. (Pokazujemy ich „gga. I polski almanach futurystyczny” z 1920 roku).

Książki prezentowane na wystawie pierwotnie należały do Jalu Kurka, literata, który przetłumaczył na język polski poezje Marinettiego opublikowane w numerze 6 „Zwrotnicy” z 1923 roku. To krakowskie czasopismo było miejscem wymiany myśli między przedstawicielami różnych środowisk polskiej awangardy z artystami z innych krajów europejskich, w tym z włoskimi futurystami.

Oprócz Marinettiego, Kurek utrzymywał też kontakty z poetą i dramaturgiem Rugerro Vassarim i malarzem Enrico Prampolinim, który swoją „Tarantellę” podarował Międzynarodowej Kolekcji Sztuki Nowoczesnej grupy „a.r”.

Ciekawostką jest, że kilka z pokazywanych książek jest opatrzonych autografem Marinettiego z dedykacją dla Jalu Kurka.

__________________________________________________________________________________________________________________

W związku z sytuacją epidemiczną, prezentacja materiałów archiwalnych dostępna jest codziennie, z wyjątkiem poniedziałków, w godz. 9.00-16.00 i w czwartki w godz. 9.00-18.00, po uprzednim umówieniu wizyty (tel. +48 42 639-12-64 w. 56 lub e-mail: m.cholewinski@msl.org.pl). Wprowadzamy jednocześnie limit w postaci jednej grupy dziennie, liczącej maksymalnie 3 osoby.  Wstęp 1 zł. Do obejrzenia prezentacji upoważnia także bilet na wystawę czasową w ms¹.