Miejsca-Zapisy

Wystawa z kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi przygotowana w 60. Rocznicę Zagłady Getta Łódzkiego – dedykowana pamięci artystów – ofiar zagłady.
Rozpoczynając zwiedzanie wystawy wchodzimy w świat społeczności żydowskiej przedwojennego Kazimierza nad Wisłą i Lublina, upamiętniony przez znakomitych artystów fotografików – Benedykta Dorysa i Stefana Kiełsznię. Tę cześć ekspozycji dopełniają niedawno odkryte zdjęcia z getta w Marsylii wykonane przez Julię Pirotte.

Sercem wystawy jest 57 fotografii stykowych, dotychczas nie eksponowanych, odnalezionych po wojnie w jednej z kamienic na terenie dawnego getta. Muzeum Sztuki zakupiło je w latach 80. minionego wieku. Wiele z nich jest trudno czytelnych, zatartych, splamionych. Powiększając zdjęcia dla celów ekspozycyjnych zachowaliśmy te zniszczenia jako świadectwo prawdy. Fotografie przedstawiają Miejsca w łódzkim getcie - ulice i domy, życie codzienne dorosłych i dzieci, ślady dokonywanej zagłady. Na osobną uwagę zasługują fotografie lekarzy -- znanego łódzkiego chirurga dr Michała Eliasberga, który przeżył Getto i zmarłego tamże prof.Wilhelma Caspariego -- bakteriologa z Frankfurtu nad Menem.

W Muzeum Sztuki zaś zachowały się Zapisy – obszerne wykazy inwentarzowe z czasów II wojny światowej, w których hitlerowscy okupanci odnotowywali obrazy, rzeźby, rysunki, grafiki i... ramy; zwozili je z opuszczonych mieszkań, segregowali na sztukę "zdegenerowaną", "żydowską" i bezwartościową. Fragmenty tych ksiąg wypisane zostały na ścianach jednej z sal wystawowych, między szarymi pasami (odczytanie symbolicznego znaczenia pasów pozostawiamy publiczności). Większość zapisanych i "posegregowanych" dzieł zaginęła, albo uległa zniszczeniu. Zginęli ich twórcy, a wśród nich dwudziestotrzyletni Julian Lewin (1917-1940), uczeń Władysława Strzemińskiego. Jego Rysunki unistyczne z 1938 roku ocalały i dziś wystawione – świadczą.

Komisarze wystawy: Krzysztof Jurecki, Zenobia Karnicka, Janina Ładnowska