Modernizacje: Zlín - miasto szyte na miarę
Morawskie miasto Zlín do lat dwudziestych XX wieku praktycznie było wioską, a jego rozwój w następnych dwóch dziesięcioleciach był związany z działalnością firmy Bata, która miała tutaj swoją siedzibę aż do nacjonalizacji jej czeskich oddziałów pod koniec lat czterdziestych. Twórcy obuwniczego imperium, Tomasz i Jan Antonin Bata, przekształcili Zlín w nowoczesne miasto, w którym wspólnemu zamysłowi architektonicznemu podlegały wszystkie wznoszone wówczas budynki – od fabrycznych, przez biurowe i użyteczności publicznej, aż do prywatnych willi.
Jednakże ambicje obuwników wykraczały poza stworzenie podporządkowanego idei wydajności i racjonalnizacji modelu miejskiego: poprzez szeroko zakrojone projekty architektoniczne, socjalne i edukacyjne, pragnęli oni wykreować nowy wzorzec organizacji kolektywnego społeczeństwa, już współcześnie nazwany batyzmem. Jan Antoni pisał: "W swojej pracy nie mam na myśli tylko budowania fabryk, ale ludzi. Buduję przecież człowieka". Bataman, rozwijający swoje zdolności w celu lepszego służenia firmie, miał być idealnym wcieleniem człowieka pracy, a jednocześnie gwarantem trwałości modernizacyjnego projektu.
Niewątpliwie najważniejszym narzędziem tworzenia uniwersalistycznego imperium Baty była architektura. Koncern doceniał także rolę innych mediów w kształtowaniu i promowaniu procesu modernizacyjnego. Wśród nich miejsce uprzywilejowane zajmuje kino, które jest przecież nie tylko częścią nowoczesności, ale również przejawem jej doświadczenia. Na terenie Zlína powstał kompleks świetnie wyposażonych studiów filmowych - realizowano tam reportaże, filmy edukacyjne, reklamowe i dokumentalne - poświęcone między innymi historii firmy. W centralnym punkcie miasta powstało także, największe w ówczesnej Europie, kino o wdzięcznej nazwie "Wielkie". Dla Baty pracował szereg wybitnych artystów, między innymi późniejszy zdobywca Oscara Ján Kadár, a także Alexander Hackenschmied, działający później w Stanach Zjednoczonych jako Alexander Hammid. W latach trzydziestych zakłady Baty stały się dla awangardowych twórców czechosłowackich laboratorium, w którym doskonalili warsztat, zapoznawali się z najnowszą techniką, a także, dzięki pracy zespołowej, wyzwalali się z outsiderskiej pozycji zajmowanej dotychczas względem praskiego mainstreemu.
Wykład otwarty w ramach kursu towarzyszącego wystawie "Modernizacje 1918 - 1939. Czas przyszły dokonany".
Prowadzi Ewa Ciszewska
Wstęp wolny.
Ewa Ciszewska, doktorantka w Instytucie Teorii Literatury, Teatru i Sztuk Audiowizualnych Uniwersytetu Łódzkiego w Zakładzie Historii i Teorii Filmu. Specjalizuje się w kulturze Czech i Słowacji.
Czeskie Centrum jest partnerem wystawy "Modernizacje 1918-1939. Czas przyszły dokonany"
