Oprowadzanie otwierające "Sala Neoplastyczna. Kompozycja otwarta"

Jarosław Suchan, główny kurator projektu, oprowadzi po – otwieranej w tym dniu – nowej odsłonie wystawy „Sala Neoplastyczna. Kompozycja otwarta”. Ta największa z dotychczasowych rekompozycji Sali Neoplastycznej będzie też okazją do obejrzenia części dzieł, które ostatnio dołączyły do kolekcji ms.

Oprowadzanie otwierające wystawę mieści się w ramach wydarzenia "Muzeum Sztuki. Kompozycja otwarta".

Sala Neoplastyczna stanowiła niegdyś centrum wystawy kolekcji Muzeum Sztuki w Łodzi. W ostatnich latach stała się katalizatorem i punktem odniesienia dla działań współczesnych artystów. W dialog z nią, czy szerzej w dialog ze sztuką Strzemińskiego i Kobro, wchodzą prace Daniela Burena, Igora Krenza, Liama Gillicka, Moniki Sosnowskiej, RH Quaytman i Céline Condorelli. Rzeźby i instalacje pozostałych artystów eksponowane w ramach projektu, choć nie zostały zainspirowane Salą, rozwijają obecne w niej wątki związane z cielesnością i modernistycznymi ideologiami dotyczącymi kształtowania przestrzeni życiowej. Umieszczona we wnętrzu Sali praca Susan Hiller ukazuje, w jaki sposób wspólnotowe doświadczenie muzyczne może być podstawą „rytmów czasoprzestrzennych”, wpisujących ciało w nowe społeczne i polityczne rytuały. Inne aspekty obecności ciała ludzkiego w zideologizowanej przestrzeni ujawniają się i zostają rozwinięte w pracach Magdaleny Abakanowicz, Aliny Szapocznikow, Kitty Kraus, Oskara Dawickiego, Romana Stańczaka oraz Kojiego Kamojiego. Wszystkie tworzą katalog relacji zachodzących między topografią i ciałem oraz związanych z nimi doświadczeń obecności, braku, wypełnienia i przemieszczenia.
Wystawa zapowiada również retrospektywną prezentację RH Quaytman.

Premiera projektu „Kompozycja otwarta” odbyła się w 2010 roku. Jako pierwsi do wejścia w dialog z Salą Neoplastyczną zaproszeni zostali Daniel Buren, Magdalena Fernandez, Igor Krenz, Grzegorz Sztwiertnia, Jarosław Fliciński, Elżbieta Jabłońska, Julita Wójcik, Monika Sosnowska, Nairy Baghramian, Magdalena Fernandez Arriaga i Grupa Twożywo. W trakcie ostatniej znaczącej rekonstrukcji w 2013 ekspozycję uzupełniła instalacja Moniki Sosnowskiej, będąca powtórzeniem drzwi z fabryki w Ursusie, których geometryczna struktura, nawiązująca do racjonalnych form konstruktywistycznej awangardy, poddana została radykalnemu przekształceniu. Nairy Baghramian przygotowała projekt nawiązujący do założeń obecnych zwłaszcza w twórczości Katarzyny Kobro, czyli uznania ludzkiego ciała za punkt odniesienia do wszelkich działań w przestrzeni. Liam Gillick zaprezentował zaś pracę, która pokazuje, w jaki sposób szczytne ideały awangardy zostały przechwycone przez wielkie korporacje. W ostatniej wersji ekspozycji uzupełniały ją inspirowane twórczością Kobro i Strzemińskiego „Kompozycje przestrzenne” Celine Condorelli.

Historia Sali Neoplastycznej sięga 1946 roku. Muzeum Sztuki, dotąd mieszczące się w kilkunastu pokojach dawnego ratusza, pozyskało nową siedzibę – dziewiętnastowieczny pałac łódzkiego przemysłowca Maurycego Poznańskiego. Ówczesny dyrektor Muzeum, Marian Minich, zaprosił Władysława Strzemińskiego do współpracy przy aranżacji nowych sal ekspozycyjnych. Artyście powierzono zadanie zaprojektowania przestrzeni, w której miałaby znaleźć swoje miejsce kolekcja europejskiej awangardy, zgromadzona z jego inicjatywy w latach 30. XX wieku. Sala Neoplastyczna – bo tak ją nazwano – została otwarta dla publiczności wraz z całym Muzeum dwa lata później, od razu stając się wyjątkową muzealną atrakcją. Niestety nie na długo: w roku 1950 nawiązujące do neoplastycyzmu polichromie sali zamalowano, a eksponowane w niej dzieła, nieodpowiadające oficjalnej stylistyce socjalistycznego realizmu, złożono do magazynów. Salę zrekonstruowano dopiero w 1960 roku (dokonał tego uczeń Strzemińskiego, Bolesław Utkin). Od tego momentu przez niemal pół wieku stanowiła ona centralny punkt stałej ekspozycji łódzkiego Muzeum, będąc jednocześnie jednym z nielicznych przykładów sali ekspozycyjnej zaprojektowanej w oparciu o założenia awangardy.

Kontekst Sali Neoplastycznej uległ zmianie w 2008 roku, kiedy zbiory sztuki nowoczesnej i współczesnej przeniesiono do ms2, czyli dziewiętnastowiecznej tkalni przekształconej w przestrzenie wystawiennicze Muzeum Sztuki. Sala, po długich dyskusjach o przeniesieniu jej na ekspozycję Kolekcji Sztuki XX i XXI wieku, pozostała w budynku, dla którego zaprojektował ją Strzemiński. Tym samym przestała być centrum muzealnej kolekcji, a otworzyła się na dialog, jaki z dziełem tego czołowego animatora polskiej awangardy prowadzą artyści twórczo rozwijający i uwspółcześniający jego spuściznę. Pozwoliła też kierować naszą uwagę na te jej znaczenia, które wcześniej pozostawały ukryte.

Kuratorzy: Jarosław Suchan we współpracy z Danielem Muzyczukiem, Aleksandrą Jach i Marią Morzuch