Płód jako osoba, płód jako pacjent - kulturowe i bioetyczne wymiary i konsekwencje zjawiska upodmiotawiania płodu

Wydarzenie odbywa się w ramach cyklu otwartych wykładów/seminariów Początek i koniec życia − aspekty etyczne i ich audiowizualne reprezentacje.

W wstępnej części prezentacji omówimy krótko dwa ujęcia relacji kobieta ciężarna, a płód – model kompleksowy i dualny. W pierwszym z nich, kobieta i płód są traktowani przez lekarzy jak jeden pacjent, natomiast w drugim także fazom prenatalnym życia ludzkiego przyznaje się moralny status samodzielnego pacjenta. W praktyce lekarskiej i w świadomości społecznej pierwszy model zostaje wyparty przez drugi.

W drugiej części prezentacji opowiemy o mechanizmach upodmiotawiania płodu charakterystycznych dla współczesnej kultury popularnej, widocznych na przykład w takich filmach, jak Bridget Jones 3 (reż. Sharon Maguire, 2016), czy we wcześniejszych utworach (I kto to mówi, reż. Amy Heckerling, 1989). Dodatkowym kontekstem będą praktyki społeczne, takie jak umieszczanie ultrasonograficznych obrazów płodów pośród pamiątkowych fotografii czy w portalach społecznościowych.

Będziemy starali się prześledzić powiązania między tymi zjawiskami, ich historyczne uwarunkowania i możliwe konsekwencje (uprzedmiotowienie kobiety wynikające z upodmiotowienia płodu, wymaganie moralnych poświęceń od ciężarnej, uczynienie z płodu ważnego uczestnika i bohatera kultury popularnej).

Kazimierz Szewczyk – emerytowany profesor Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Członek Komitetu Bioetyki Polskiej Akademii Nauk. Z wykształcenia leśnik, biolog i filozof. Z zainteresowań naukowych – bioetyk. W ostatnich latach skupiają się one wokół bioetyki granic życia ludzkiego, jego początków i końca. Interesuje mnie również postęp technologiczny w medycynie, jego jasne i ciemne strony oraz wpływ medycyny na społeczeństwa zachodnie. Ważnym obszarem mojej refleksji naukowej jest dydaktyka bioetyki i etyki lekarskiej.

Matylda Szewczyk – kulturoznawczyni, adiunkt w Zakładzie Filmu i Kultury Wizualnej Instytutu Kultury Polskiej UW. Badaczka kina, nowych mediów, obiegu obrazów medialnych w różnych rejestrach kultury wizualnej oraz relacji między kulturą wizualną i nauką. Analizuje sposoby, na jakie obrazy zarazem współtworzą i odzwierciedlają przemiany kulturowe. Zajmują ją sytuacje graniczne wizualności: zmiany technologiczne, eksperymenty medialne i poszukiwanie nowych form wyrazu. Autorka książki W stronę wirtualności. Praktyki artystyczne kina współczesnego (2015), współredaktorka antologii Sztuka w kinie dokumentalnym (2016), stypendystka programu Fulbrighta w School of Cinematic Arts University of Southern California w Los Angeles.

Bilety w cenie 1 zł do nabycia w kasie Muzeum.