Podsumowanie roku 2015 w Muzeum Sztuki

Mirosław Bałka, Krzysztof Wodiczko i Tadeusz Kantor – m.in. retrospektywy tych artystów, a także pierwszą w Polsce obszerną prezentację sztuki dadaistycznej, można było obejrzeć w 2015 roku na wystawach przygotowanych przez Muzeum Sztuki. Znaczącymi wydarzeniami były ekspozycje zagraniczne: w Pekinie i São Paulo – obie zakończone frekwencyjnym i medialnym sukcesem.

Rok 2015 upłynął pod znakiem indywidualnych prezentacji prac twórców silnie związanych z muzeum. W marcu otwarty został największy jak do tej pory przegląd twórczości Magdaleny Moskwy, wyróżnionej nagrodą „Gwarancja Kultury 2015”, przyznawaną przez TVP Kultura.

Kolejnym szeroko dyskutowanym wydarzeniem była wystawa Krzysztofa Wodiczki - jednej z najbardziej znaczących postaci sztuki krytycznej. Na ekspozycji zaprezentowane zostały dokumentacje akcji w przestrzeni publicznej, pojazdy i urządzenia, działania wydobywające krytyczny i utopijny wymiar sztuki rozumianej przez artystę jako praktykowanie demokracji. Wystawa stała się też pretekstem do działań w łódzkiej przestrzeni miejskiej, w której polscy weterani m.in. wojen w Iraku i Afganistanie, testowali specjalnie zaprojektowany dla nich Hełm.

Do połowy marca 2016 roku w ms1 będzie można oglądać pierwszy w Polsce tak obszerny pokaz dzieł jednego z najwybitniejszych współczesnych polskich artystów: Mirosława Bałki. Na ekspozycji nie pojawiły się jednak prace często eksponowane i znane gościom Muzeum Sztuki w Łodzi, ale takie, które pozwalają poznać nieznane fragmenty jego twórczości. Ujęcie to wydobyło charakterystyczne cechy sztuki Mirosława Bałki, takie jak spójność podejmowanych tematów, sposób traktowania materiałów, stosunek do formy i przestrzeni. Ważne miejsce na wystawie zajmują rzeźby z wczesnego okresu twórczości oraz niepokazywane nigdy dotąd prace na papierze.

W muzeum można było także zobaczyć pierwszą w Polsce retrospektywną wystawę Joanny Malinowskiej i C.T. Jaspera - artystycznej pary, która w roku 2015 reprezentowała Polskę na biennale w Wenecji. „Utwory artystyczne wykreowane przez Malinowską i Jaspera niekoniecznie opierają się na doświadczeniu, stanowią raczej mieszankę spekulacji, utrwalonych mitologii i kanonów oraz abstrakcyjnego myślenia” – komentował kurator wystawy Michał Jachuła.

Latem muzeum gościło prace twórców związanych z ruchem DADA, takich jak: Marcel Duchamp, Kurt Schwitters, John Cage, Bruce Nauman, Daniel Spoerri, Claes Oldenburg i Andy Warhol. Dzieła pochodziły z kolekcji sztuki awangardowej należącej do Egidio Marzony. Wystawa zaprezentowana została na dwóch piętrach ms¹, w tym w Sali Neoplastycznej – wnętrzu autorstwa Władysława Strzemińskiego, artysty związanego z konstruktywizmem. W ten sposób przywołano pytanie o związki dwóch często przeciwstawianych sobie nurtów sztuki awangardowej. Konferencja i cykl wykładów towarzyszących wystawie pozwoliły podjąć kwestię percepcji dadaizmu w Polsce.

Kolejna problemowa wystawa to „Wszyscy ludzie będą siostrami”, której punktem wyjścia stało się zagadnienie nieodpłatnej i niezauważanej pracy kobiet, wyartykułowane w międzynarodowym ruchu sztuki feministycznej w latach 60. i 70. Na ekspozycji prezentowanej w postindustrialnym budynku ms2 historycznym punktem odniesienia dla części nowopowstałych prac i działań performatywnych są historie łódzkich włókniarek.

Największa jak dotąd prezentacja twórczości Tadeusza Kantora poza Polską oraz wystawa „Stan życia”, przygotowana we współpracy z Culture.pl w National Art Museum of China – to cieszące się dużym zainteresowaniem, zrealizowane przez muzeum projekty zagraniczne. W Chinach zaprezentowano ponad 60 prac artystów odnoszących się do współczesnej sytuacji w Polsce, których twórczość to jednocześnie przykład sztuki wypracowującej wspólną dla wielu kultur płaszczyznę komunikacji. Otwartą przez nieco ponad 6 tygodni ekspozycję odwiedziło blisko 126 tysięcy widzów.

W połowie listopada dobiegł końca prezentowany w SESC Consolaçao w São Paulo, a współorganizowany przez Muzeum Sztuki w Łodzi oraz Instytut Adama Mickiewicza, projekt „Maszyna Kantor. Wystawianie, performowanie, montowanie, malowanie i inne sposoby produkcji”. Wystawa kuratorowana przez Jarosława Suchana i Ricardo Muniz Fernandesa otrzymała nagrodę specjalną Stowarzyszenia Krytyków Sztuki w São Paulo, odwiedziło ją ponad 90 tysięcy osób.

Zaprezentowano na niej ponad 130 obiektów - dzieł malarskich, rysunków, asamblaży, obiektów scenicznych, dokumentacji fotograficznej i filmowej happeningów, akcji oraz spektakli Teatru Cricot 2. Wystawie towarzyszyły wykłady, zajęcia edukacyjne i interwencje parateatralne. Wydany został także bogato ilustrowany katalog w języku portugalskim i angielskim z tekstami brazylijskich, amerykańskich i polskich znawców twórczości Kantora. Projekt ten współfinansował Culture.pl.

Przygotowane przez muzeum ekspozycje zagraniczne oraz wystawy zaprezentowane w Łodzi odwiedziło w tym roku prawie 350 tysięcy osób.

Także w 2015 roku ukazała się dwutomowa Monografia Muzeum. Tom pierwszy skupia się na historii instytucji, dla której osią pozostaje Międzynarodowa Kolekcja Sztuki Nowoczesnej grupy „a.r.”. Drugi tom Monografii zrodził się z potrzeby przemyślenia i poddania krytycznej refleksji działalności Muzeum Sztuki na przestrzeni ostatnich lat. Publikacja została nagrodzona w czasie drugiej edycji przeglądu Muzeum Widzialne w kategorii „Wydawnictwa książkowe lub multimedialne”.

Muzeum wydało też jedną z najgłośniejszych i najszerzej omawianych w tym roku w środowisku sztuki publikacji: „Skuteczność sztuki”. W obszernym tomie pod redakcją Tomasza Załuskiego, w ponad dwudziestu esejach i wywiadach, tytułowe zagadnienie sproblematyzowane zostało przez wybitnych teoretyków i praktyków sztuki współczesnej.

Tegoroczną nagrodą im. Katarzyny Kobro, przyznawaną artystom przez artystów, wyróżniono Roberta Rumasa. Nagroda ms trafiła w ręce Jana Peszka, który wziął udział w realizowanej przez muzeum kampanii społecznej „Sztuka nie potrzebuje reklamy”.