Pożądanie zwane Deleuze - Seminarium II
Program dotyczył będzie filozofii Gillesa Deleuze’a i jej znaczenia dla współczesnych praktyk artystycznych i wystawienniczych. Cykl ten nawiązuje do wystawy Oczy szukają głowy do zamieszkania, prezentowanej w Muzeum Sztuki jesienią 2011 r., sytuującej postawy awangardowe w perspektywie deleuzjańskich „orędownikow” – inicjatorów zmian.
„Siła orędowników” – głosi komentarz kuratorski do wystawy – „wynika z wymiany energii pochodzącej ze świata sztuki, nauki, filozofii. Twórczość artystów awangardowych oparta jest na negocjacjach pomiędzy tymi obszarami, podczas których dochodzi do przemieszczenia tradycyjnych wartości.” Pojmowani w ten sposób orędownicy mogą „przeciwstawić swój mniejszościowy dyskurs władzy większości. To właśnie ich negocjacje umożliwiają wytwarzanie zasad bycia w społeczeństwie.”
Seminaria prowadzone będą przez wybitnych znawców myśli Gillesa Deleuze’a w Polsce. Podejmowana przez nich problematyka stymulować ma uczestników spotkań do zastanowienia się nad tym, jakie konsekwencje mają koncepcje Deleuze’a dla myślenia o społeczeństwie, władzy i sztuce.
Zgłoszenia prosimy kierować na adres mailowy: zapisy.oczyszukaja@gmail.com
Seminarium II. MÓZG jest EKRANEM
6 i 23 lutego 2012
prowadzenie: Małgorzata Jakubowska
część 1: Kino – żywioł obrazu i ruchu
16 lutego 2012
Żywiołem wszechświata, podobnie jak kina, jest ruch. Myli się jednak każdy, kto przyjmuje jako prawdziwe twierdzenie, że kino rejestruje ruch. Na czym miałaby polegać taka rejestracja? – pyta przekornie Deleuze. Ruch nie jest tym samym, co wyznaczenie jego kolejnych faz lub punktów na przebytej drodze, jak to przyjmowała myśl osiadła. W istocie zachodzi on bowiem pomiędzy tymi punktami, nawet jeśli zostaną one wyznaczone z dużą precyzją i dokładnością. Każdy opis dotyczy tego, co już zaszło, a nie tego, co właśnie zachodzi. Zdaniem obu francuskich filozofów ruch jest samą teraźniejszością. Jest także głównym napędem klasycznego kina, gdzie podstawą są zmiany w przestrzeni oraz identyfikacja z ruchem akcji. Geometria działania i ruchu wymusza linearny rozwój akcji.
Lektury:
Gilles Deleuze, Tezy o ruchu. Pierwszy komentarz Bergsonowski [w:] tenże, Kino. 1. Obraz-ruch. 2. Obraz-czas, przekł. Janusz Margański, Słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2008, s. 9-19.
Gilles Deleuze, Obraz-ruch i jego trzy odmiany. Drugi komentarz Bergsonowski [w:] tenże, Kino, dz. cyt., s. 67-81.
Gilles Deleuze, Obraz-percepcja [w:] tenże, Kino, dz. cyt., s. 83-97.
część 2: Kino – maszyna obrazu i czasu
23 lutego 2012
Dla Bergsona czas jest rzeczywistością, a nie „formą zmysłowości”. Tak rozumiany, niepodzielny (czyli nie sprowadzony do ruchu) czas określa jako rzeczywiste trwanie. Kino jest maszyną czasu i pamięci. Deleuze za Bergsonem podkreśla: „Pamięć nie jest w nas, to my poruszamy się w pamięci-świecie”. Francuska Nowa Fala kształtuje kino obrazu-czasu. Już nie ruch, ale czas staje się najważniejszą filmową kategorią. Chronologiczne continuum zostaje zniszczone: przeszłość, teraźniejszość, przyszłość mieszają się, nakładają na siebie. Czas przyjmuje strukturę labiryntu, w którym można zabłądzić; staje się kłączem, gdzie różne, nawet sprzeczne, wersje wydarzeń koegzystują niczym równoległe światy. To, co zewnętrzne i wewnętrzne, to, co mentalne i fizyczne, to, co wyobrażone i realne staje się nie do oddzielenia, nie do odróżnienia. Kino modernistyczne dąży do wieloznaczności. Wielość możliwych ujęć i wersji jest szansą dla widza, który zamiast automatycznego chłonięcia obrazów może dokonywać wyboru i szukać własnych interpretacji.
Lektury:
Gilles Deleuze, Od wspomnienia do snów, Trzeci komentarz Bergsonowski, [w:] tenże, Kino, dz. cyt., s. 271-294.
Gilles Deleuze, Kryształy czasu, tenże, Kino, dz. cyt., s. 295-322
Gilles Deleuze, Wierzchołki teraźniejszości. Czwarty komentarz Bergsonowski, [w:] tenże, Kino, dz. cyt., s. 323 – 349.
Małgorzata Jakubowska – filmoznawca. Adiunkt w Katedrze Mediów i Kultury Audiowizualnej UŁ. W pracy naukowej łączy wykształcenie kulturoznawcze i filozoficzne. W centrum jej badawczej uwagi znajduje się analiza tekstu filmowego, zarówno metodologia, jak i praktyka analityczna skoncentrowana wokół przyjemności tekstu oraz aplikacyjnego wykorzystania filozofii postmodernistycznej (głównie G. Deleuze’a, J. Derridy, S. Žižka). Drugim istotnym obszarem zainteresowań pozostaje teoria oraz filozofia kina. Opublikowała książki: Teoria kina Gillesa Deleuze’a (2003), Żeglowanie po filmie (2006), Laboratorium czasu. Sanatorium pod Klepsydrą Wojciecha Jerzego Hasa (2010), współredagowała tom poświęcony problemom analizy i interpretacji Między słowem a obrazem (2005), Filmowe ogrody Wojciecha J. Hasa (2011).
