TRANSLOCAL: MUSEUM AS TOOLBOX

W październiku 2015 roku Muzeum Sztuki w Łodzi dołączyło do dwuletniego, wieloetapowego międzynarodowego projektu finansowanego ze środków Unii Europejskiej, którego celem jest wypracowanie innowacyjnych narzędzi komunikacji.

W ramach projektu Translocal: Museum as Toolbox chcemy spojrzeć na muzeum jak na „skrzynkę z narzędziami” – czyli coś, z czego można czerpać rozwiązania w praktyce, co jest użytkowe, co nie ogranicza się do murów, budynków czy czasowej ekspozycji, a daje narzędzia do „rozmontowania” naszej percepcji, innego spojrzenia na świat i działania w nim. Jednym z pierwszych i podstawowych narzędzi, które chcemy wykorzystać w programie, jest „komunikacja” rozumiana nie tylko jako komunikaty wysyłane w kierunku naszej publiczności czy informowanie o inicjatywach muzeum, lecz dialog, rozmowa z publicznością, co zakłada zaangażowanie z obu stron. Komunikacja rozumiana jest tu również jako dialog z przestrzenią, dialog instytucji z lokalnym środowiskiem. Celem programu Museum as Toolbox jest pokazanie muzeum jako miejsca relacji, miejsca do współpracy, miejsca, które wyrasta z tkanki miasta i lokalnej społeczności. Chcielibyśmy, aby właśnie w ten sposób traktowali nas odbiorcy, aby sięgali po te narzędzia również w bardzo praktycznych, doraźnych i niejednokrotnie lokalnych kontekstach.

W ramach projektu Muzeum Sztuk w Łodzi współpracuje z czterema muzeami z różnych miast Europy (Graz, Zagrzeb, Bolzano oraz Tallin), działając na dwóch płaszczyznach: pracy z identyfikowaną jako trudna do aktywizowania publicznością „młodych dorosłych” w wieku 15–25 lat oraz współpracy przy realizacji inicjatyw lokalnych. Jednym z elementów współpracy są wizyty studyjne kuratorów i edukatorów oraz rezydencje artystyczne, podczas których artyści projektują i przeprowadzają interwencje czy też warsztaty.

Do projektu Translocal: Museum as Toolbox zostali zaproszeni uczniowie łódzkich gimnazjów. 16 uczniów w wieku od 15 do 17 lat wzięło udział w warsztatach prowadzonych w Muzeum Sztuki w Łodzi przez pracowników Działu Edukacji, Agnieszkę Wojciechowską-Sej i Leszka Karczewskiego. 17 maja do Łodzi przyjechał artysta Aldo Giannotti – reprezentant Kunsthaus w Grazu, lider projektu Translocal: Museum as Toolbox. Artysta spotykał się przez kolejne popołudnia z uczniami, prowadząc zaplanowany na 10 dni warsztat, którego punktem wyjścia była twórczość własna artysty, często projektującego swoje działania w formie instrukcji umieszczanych w przestrzeni publicznej.

Projekt Toolbox ma stawiać pytania o muzeum przyszłości – jego funkcję, formę, ale i sens istnienia muzeum w ogóle. Aldo Giannotti zaproponował wspólne zastanowienie się nad przyszłością instytucji; odpowiedź miała przybrać formę umieszczonego w przestrzeni publicznej hasła, zdania lub pytania. Ich treść wynikała z poszukiwań i pomysłów grupy młodzieży, która reagując na napisy pojawiające się w przestrzeni miasta, próbowała zwerbalizować swoje oczekiwania wobec muzeum przyszłości. Niektóre pomysły dotyczyły bardzo widocznej w Łodzi walki na napisy opozycyjnych klubów sportowych – ŁKS-u i RTS-u m.in.: „Bezpieczna Limanka” oraz „You can save the world, but not Limanka”. Inne były postulatami uderzającymi w restrykcje i reguły instytucji – „Touch everything!”, „Scream loudly!”. Młodzież pracowała różnymi metodami, dzięki którym małymi krokami zbliżała się do pracy z wielkoformatowym drukiem w tkance miejskiej. Ostatecznie po długich negocjacjach wybrano następujące zdania: „Where contemporary art becomes ancient?”, „When will we touch everything in the museum?”, a także diagram – funkcjonujący na zasadzie wykreślanki literowej z poleceniem „Find art”. Dzięki uprzejmości Miejskiego Punktu Kultury Prexer uczestnicy warsztatów wraz z artystą zainstalowali te slogany przy ulicy Pomorskiej 39 w Łodzi, wchodząc jednocześnie w interakcję z zaciekawionymi akcją przechodniami.

Zaprojektowane przez młodych ludzi we współpracy z artystą działanie można uznać za model komunikacji muzeum przyszłości. Bazując na zebranych doświadczeniach, zamierzamy rozszerzyć zasięg interwencji artystycznej i uczynić ją bardziej widoczną w naszym mieście, tak aby w podobne akcje mogła zaangażować się większa grupa naszej młodej publiczności i potencjalnych odbiorców.

Kolejne etapy projektu wiążą się z międzynarodowymi spotkaniami kuratorów i edukatorów, którzy wykorzystując powstałe w trakcie warsztatów w różnych krajach obiekty, prototypy i pomysły, stworzą podróżującą wystawę poświęconą komunikacji muzeum w przyszłości. W Łodzi wystawa zagości w pierwszej połowie przyszłego roku. Zanim przejdziemy do kolejnych etapów projektu, czekamy również na relację z rezydencji łódzkiego artysty i kuratorki – Marcina Polaka i Eweliny Chmieleckiej, którzy pracowali we Włoszech w muzeum w Bolzano nad problemem komunikacji między innymi z mieszkańcami tamtejszego obozu dla uchodźców.

WIĘCEJ