UFO wylądowało, czyli sztuka nowoczesna i modernizacja w (pół)peryferyjnym kraju nad Wisłą. Wykład Tomasza Załuskiego

ms², ul. Ogrodowa 19, sala audiowizualna
30 listopada 2016, środa, godz. 18:00, wstęp wolny

W jednym z listów do Juliana Przybosia Władysław Strzemiński stwierdził: „Mało jest zrobić dobre dzieło sztuki. […] Należy wytworzyć warunki, w których by ono mogło oddziaływać”. Strzemiński był przekonany, że w peryferyjnym – a ściślej półperyferyjnym – kraju, jakim była Polska nie istniały odpowiednie warunki, które sprzyjałyby społecznej akceptacji sztuki nowoczesnej i dawałyby jej możliwość realizacji jej głównego celu: stania się narzędziem modernizacji życia codziennego. Przez lata inicjował więc i angażował się w różne przedsięwzięcia, które miały zapewnić sztuce nowoczesnej społeczno-polityczny mandat do podjęcia i rozwinięcia działań modernizacyjnych na skalę masową. Sala Neoplastyczna stanowiła element, świadectwo i upamiętnienie tej swoistej „taktycznej polityki artystycznej” Strzemińskiego. 

W trakcie wykładu Sala Neoplastyczna będzie pretekstem do przyjrzenia się dyskursowi o modernizmie i modernizacji, jaki można znaleźć w tekstach Strzemińskiego. Szczególny nacisk zostanie położony na to, jak artysta tłumaczył (pół)peryferyjną sytuację Polski oraz jej cywilizacyjne, społeczne i kulturowe zapóźnienie, zbliżając się w swych analizach do późniejszych teorii modernizacji, zależności i postkolonializmu. Perspektywa modernizacji peryferyjnej pozwoli też rzucić nowe światło na kontrowersje wokół podejścia Strzemińskiego do kwestii politycznych, jego stosunku do sztuki narodowej oraz socrealizmu.

Tomasz Załuski – historyk sztuki i filozof, pracuje w Instytucie Kultury Współczesnej Uniwersytetu Łódzkiego oraz w Akademii Sztuk Pięknych im. W. Strzemińskiego w Łodzi. Zajmuje się nowoczesnymi i współczesnymi praktykami artystycznymi, rozpatrywanymi w kontekstach kulturowych, społecznych i politycznych, archiwami kultury artystycznej, relacjami sztuki z prakseologią i biopolityką, konfiguracjami estetyki, etyki i polityki w kulturowym projekcie nowoczesności, a także współczesną filozofię francuską. Autor książki „Modernizm artystyczny i powtórzenie. Próba reinterpretacji” (2008), redaktor tomów „Sztuki w przestrzeni transmedialnej” (2010), „Skuteczność sztuki” (2014), tłumacz (z M. Gusinem) książki Jeana-Luca Nancy'ego „Rozdzielona wspólnota” (2010) i Jacques'a Derridy „Widma Marksa” (2016).