Z cyklu "Skuteczność sztuki": Po pierwsze, kreuj! Sztuka a współczesne formy pracy i produkcji

Z cyklu spotkań „Skuteczność sztuki”
Koncepcja i prowadzenie: Tomasz Załuski
31 października 2012, g. 18.00
ms2, ul. Ogrodowa 19 (sala audiowizualna)

Współczesną fazę kapitalizmu mają charakteryzować między innymi takie zjawiska, jak prymat przemysłu usług, informatyzacja produkcji, praca niematerialna i biopolityczna, zarządzanie uczestniczące, marketing relacyjny czy przemysły kreatywne. Dziś przedmiotami produkcji i ekonomicznej eksploatacji stają się wiedza, emocje i przeżycia, relacje międzyludzkie, a także samo życie społeczne. Współczesne formy produkcji mają przy tym w coraz większym stopniu realizować model estetyczny lub kreatywny, a praca zbliżać się do statusu twórczości, a nawet sztuki.

W trakcie spotkania zastanowimy się z jednej strony, na czym dokładnie miałby polegać ten „artystyczny” wymiar współczesnych form pracy i produkcji, jakie są jego „jasne” i „ciemne” strony, oraz jaką rolę w jego ukształtowaniu się odegrały nowoczesne i współczesne praktyki artystyczne. Z drugiej strony, zapytamy też o to, kim jest współczesny „artysta jako producent”, a także skąd się biorą dziś starania, aby sztuka korespondowała ze współczesnymi sposobami pracy i produkcji. Nade wszystko będzie nas interesowało jednak to, jak się ona sama do nich odnosi: czy może je tylko naśladować i ucieleśniać, czy jest w stanie krytycznie uwidaczniać ich „ciemne strony”, przynależne im mechanizmy kontroli i eksploatacji, czy też potrafi pójść jeszcze dalej – w stronę wypracowania wizji innej ekonomii, bardziej demokratycznej i sprawiedliwszej społecznie, wymyślania alternatywnych sposobów pracy i produkcji, które pozwalałyby na nowo wyzwolić ludzką kreatywność.

Jeśli sztuka jest w stanie być taką „alternatywną taśmą montażową”, to jaki społeczny i polityczny potencjał kryje się w powstających na jej gruncie nowych sposobach pracy i produkcji? Czy i jak można by go urzeczywistnić na szerszą skalę?

Uczestnicy: Łukasz Białkowski, Mikołaj Ratajczak, Jan Sowa. Prowadzenie: Tomasz Załuski

Łukasz Białkowski – krytyk sztuki i filozof. Autor esejów, recenzji i tłumaczeń. Publikował w pismach artystycznych, prasie akademickiej oraz monografiach książkowych. Przełożył „Estetykę relacyjną” Nicolasa Bourriauda (2012). W 2011 roku obronił na Wydziale Filozoficznym UJ doktorat poświęcony figurom twórcy w dwudziestowiecznej estetyce. W latach 2010-2011 roku pracował w Muzeum Sztuki Współczesnej w Krakowie, gdzie był redaktorem naczelnym kwartalnika „MOCAK Forum”. Od lutego 2012 roku jest kierownikiem programowym galerii BWA Sokół w Nowym Sączu. Prowadzi dział sztuk wizualnych w kwartalniku „Opcje”.

Mikołaj Ratajczak – filozof, doktorant w Szkole Nauk Społecznych przy IFiS PAN, stały współpracownik czasopisma „Praktyka Teoretyczna”, zajmuje się nowożytną i współczesną filozofią oraz krytycznymi naukami społecznymi, przełożył m.in. „Rezultaty bezpośredniego procesu produkcji” Karola Marksa (2012). Wraz z kolektywem „Praktyki Teoretycznej” przetłumaczył „Rzecz-pospolitą” Michaela Hardta i Antonio Negriego, jest także współredaktorem tomów zbiorowych poświęconych myśli Giorgio Agambena. Jeden z głównych popularyzatorów współczesnej włoskiej filozofii politycznej w Polsce. Mieszka w Warszawie.

Jan Sowa – studiował filologię polską, filozofię i psychologię na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie oraz na Uniwersytecie Paris 8 w Saint-Denis. Doktor socjologii. Współtwórca Fundacji Korporacja Ha!art i redaktor serii „Linia Radykalna” w wydawnictwie o tej samej nazwie. Współzałożyciel Spółdzielni Goldex Poldex. Od roku 2009 aktywnie związany z Wolnym Uniwersytetem Warszawy. Wydał zbiór esejów „Sezon w tatrze lalek” (2003) oraz monografie: „Ciesz się, późny wnuku! Kolonializm, globalizacja i demokracja radykalna” (2008) oraz „Fantomowe ciało króla. Peryferyjne zmagania z nowoczesną formą” (2011). Opublikował ok. 100 tekstów w kraju i za granicą. Pracownik naukowy Instytutu Kultury Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Zdjęcie: Ali Kazma Jean Factory, 2008, kolekcja Muzeum Sztuki w Łodzi